yabancılaşma

insanın insanlaşmasında önemli rolü bulunan, bilimsel düşüncenin temeli olan yöntem.

düşüncenin normal ve doğal seyri şöyledir: çay içiyoruz diyelim, şeker atacağız. normal seyirde şekerlikten şekeri alır çaya atar karıştırırız, ne yaptığımızın farkına dahi varmayız neredeyse. doğal bir şeydir bu, senelerce yaptığımız bir şeydir, çay içiliyorsa şeker atılır arkadaş. eğer neden şeker attığımızı, şekerin yapısını, şuyunu buyunu soyutlayarak incelersek bu yabancılaşma oluyor. doğal algıdan, seyirden ve diğer nesnelerden, bağlardan koparıp belirli bir kesiti ele aldığımızda yani.

kafede çalışmaya yeni başladım ve arada bir bütün şekerlikleri doldurmam gerekiyor, şekere yabancılaşmam bu sayede oldu gerçek bir örnektir yani bu. neden çaya şeker atıyoruz ki, şeker yokken çay içilmiyor muymuş? içiliyordur herhalde, şekerin böyle küp küp üretilişi çok eski değildir diye düşündüm o an. sonra "lan ne güzel iş, altı üstü tat veren basit bir üretim ama ekmekten fazla satılıyordur" gibi şeyler söyledim.

insanın insanlaşmasındaki etkisi nedir peki? şudur:

uzun uzun anlatmayacağım atalarımızın evrim ile kurtulamayacakları bir çıkmaza girdiğini var sayalım. mesela diyelim ki ortam değişiyor aniden. bizimkilerin ilk ortamında keskin dişlere ihtiyacı yokmuş, ortam değiştiğinde, mesela keskin diş gerektirmeyen besin kaynakları tükendiğinde ya da yok olduğunda, keskin dişlere ihtiyaç duymaya başlıyorlar diyelim.

maymunlarda görülen çaba, yani doğayı değiştirmeden kullanmak, mesela uzunca bir sopayı alıp yüksekteki bir şeyi düşürmek ya da saplamak, o sopayı silah olarak kullanmak, bizim atada zaten var. bahsettiğimiz zorluğu da keskin bir taş ile yiyeceği parçalayarak çözüyorlar diyelim. yavaş yavaş şunu fark edecek atamız: bazı taşlar keskin değil, istedikleri gibi parçalayamıyor yiyeceği, bazı taşlar çok büyük kaldıramıyorlar, bazıları çok küçük tutamıyorlar bile, bazıları ise tam gerektiği gibi, vurdu mu yarıyor karpuzu. böylece taşı diğer nesnelerden ve diğer taşlardan ayırarak, soyutlayarak, ona yabancılaşıyor atamız ve keskin taş-küt taş ayrımını keşfediyor. şimdi diyeceksiniz ki bu ayrıma keskin taşları bulmak için varıyor. hayır işte, atamız çok çakal, bu ayrıma varıyor ve keskin taş bulmak yerine bu bilgiyi küt taşı da keskinleştirmek için kullanıyor. nasıl oluyor? şöyle: "lan neden bu taş kesiyor da bu taş kesmiyor? bunu bulursam kesmeyeni de kestiririm belki". bizim atamız çok çakal. böylece işine yaramayana egemen oluyor.

sanırım aşağı yukarı böyle bir şey yabancılaşma. şimdilik bu kadar çıktı benden. belki de bambaşka bir şeydir ne bileyim, bilen varsa anlatsın. yabancılaşmaya yabancılaşma yabancılaşmaların en güzeli.

bir sıkılma hali.. artık her şey çok tanıdık olmasına rağmen değildir.. sevmezsiniz dokunmak istemezsiniz.. vs vs..

Kapitalizm ile birlikte kişinin, kendisine, emeğine yabancılaşması.
Buna en büyük etken kültür endüstrisidir. Teknoliji büyük rol oynar.
Misal Osman Hamdi Bey'in Kaplum Terbiyecisi tablosu artık teknolojin kopyalama özelliği ile birçok evin salonunda yer almaktadır. Yani Osman Hamdi Bey'in "orada" olmasına gerek kalmadan kopyalanan, salonun duvarına astığımız tablo ile yabancılaşma denilen kavram ortaya çıkmaktadır

tablonun çoğalması neden yabancılaşmaya yol açıyor? açıklayabilir misin?

bir şeye yabancı kalma.

koskoca sovyetler birliğini yıkan olgunun bile sorumlusu bu yabancılaşmak psikozudur. bir işçi devleti olmak hayaliyle kurulan sovyetler birliğinde işçiler sistem eliyle emeğe yabancılaşmışlardır. reel sosyalizmi yenen güç, kapitalizm değil esas itibarıyla buna benzer olgulardır.

günümüzde insanımız kapitalist modernite eliyle her şeye yabancılaştırılmış durumda. günümüzdeki sistem, insana ve topluma karşı açtığı savaşta, bireyin elinden özgün bütün tanımlarını almıştır. insanımızın kendini tanıma çabasında bile sistem onu en korkunç yöntemlerle manipüle etmektedir. insanımızın gönlünden sevgi alınmış, eline kirli tüketim maddeleri sıkıştırılmıştır.
son dönemde acil servislerde anksiyete bozuklukları nedeniyle acılar çeken sayısız genç görmekteyim. kanaatimce gençlerimizin sağlığındaki bu hızlı bozulmanın bile müsebbipi bu yabancılaşma psikozudur.

tümünü gör

↑